ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ดินแดนแห่งที่ราบสูงเป็นภูมิภาคที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ถึง ๑ ใน ๓ ของเนื้อที่ทั้งหมดของประเทศ ในอดีตเคยมีพื้นที่ป่าปกคลุมทั่วทั้งภูมิภาค แต่ปัจจุบันสถานการณ์ด้านทรัพยากรป่าไม้ของภาคอีสานเข้าสู่ภาวะวิกฤติรุนแรง

                ข้อมูลจากการสำรวจทรัพยากรป่าไม้เมื่อปี ๒๕๐๔ ด้วยภาพถ่ายดาวเทียมของกรมป่าไม้ พบว่าภาคอีสานมีพื้นที่ป่าไม้ทั้งสิ้น ๔๔,๓๑๕,๐๐๐ ไร่ แต่ในปี ๒๕๔๑ พื้นที่ป่าไม้ลดเหลือเพียง ๑๓,๑๑๔,๙๔๘ ไร่ นอกจากพื้นที่ป่าไม้ที่เข้าสู่ภาวะวิกฤติรุนแรงแล้ว ภาคอีสานยังประสบปัญหาจำนวนเกษตรกรไร้ที่ดินทำกินทั้งหมดประมาณ ๑๐๗,๕๕๖ ครอบครัว คิดเป็นร้อยละ ๒๓.๖๕ ของจำนวนเกษตรกรที่ไร้ที่ดินทำกินทั้งประเทศ

               ด้วยเล็งเห็นถึงปัญหาปากท้องของคนชนบทที่ยากไร้ไม่มีที่ทำกินของตนเอง รวมทั้งผลผลิตที่เก็บเกี่ยวไม่พอยังชีพ ปี ๒๕๔๔ มูลนิธิสถาบันราชพฤกษ์จึงได้ริเริ่มโครงการ “ฟื้นฟูบ้านเกิดเมืองนอน” ขึ้นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อสร้างงานให้กับคนชนบทที่ยากไร้ และเป็นการเพิ่มพื้นที่สีเขียวสร้างความอุดมสมบูรณ์ให้กับแผ่นดินไทยตามเจตนารมณ์ของมูลนิธิฯ

                โครงการฟื้นฟูบ้านเกิดเมืองนอนเป็นโครงการที่สร้างงานให้กับคนชนบทที่ยากไร้ ด้วยการรับจ้างปลูกและดูแลต้นไม้ยืนต้นในพื้นที่เสื่อมโทรม ที่รกร้างว่างเปล่า ที่สาธารณะหรือป่าเสื่อมโทรม โดยมีเงื่อนไขว่าจะต้องปลูกและดูแลต้นไม้บนพื้นที่ ๑๐ ไร่ หรือ ๑,๐๐๐ ต้นต่อแปลงอย่างต่อเนื่อง และมีการดูแลปลูกซ่อมหลังจากการปลูกแล้วเสร็จเป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่า ๒ ปี โดยอัตรารอดตายของต้นไม้ต้องไม่น้อยกว่า ๘๐ เปอร์เซ็นต์ ชาวบ้านที่เข้าร่วมโครงการจะได้รับค่าตอบแทนครอบครัวละ ๑,๐๐๐ บาทต่อเดือน เพื่อเป็นค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันและเป็นค่าเล่าเรียนให้กับบุตร

               มูลนิธิฯ ได้ดำเนินโครงการฟื้นฟูบ้านเกิดเมืองนอนนำร่องใน ๓ จังหวัดภาคอีสาน ได้แก่ อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม พื้นที่ปลูก ๗๐๕ ไร่ อำเภอภูพาน จังหวัดสกลนคร พื้นที่ปลูก ๕๐๐ ไร่ และอำเภอศรีวิไล จังหวัดหนองคาย พื้นที่ปลูก ๕๙๐ ไร่

               ผลสำเร็จของโครงการฟื้นฟูบ้านเกิดเมืองนอนนอกจากจะทำให้พื้นที่ป่าในภาคอีสานเพิ่มขึ้นเกือบ ๒,๐๐๐ ไร่แล้ว ยังสร้างรายได้ให้กับคนอีสานอีก ๒๔๙ ครอบครัว